سرویس کودک و نوجوان خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) – سایه برین: مریم محمودیمقدم، تصویرگر کتاب کودک و نوجوان، بهتازگی با تصویرگری کتاب «موری و گوری» نوشته احمد اکبرپور، موفق به کسب مدال طلای بخش کتاب و جایزه «Best of the Best» در رقابتهای بینالمللی iJungle Illustration Awards 2026 شده است؛ موفقیتی که بار دیگر توجهها را به جایگاه تصویرگری ایران در عرصه جهانی جلب کرد.
تصویرگری کتاب کودک و نوجوان، تنها همراهیکننده متن نیست، بلکه در بسیاری از آثار، بخشی از روایت را بر دوش میکشد و نقش مهمی در شکلگیری ارتباط مخاطب با کتاب دارد. در شرایطی که بازار کتاب کودک و نوجوان ایران با چالشهایی مانند محدودیتهای تولید، کیفیت چاپ، دشواریهای اقتصادی و رقابت با آثار خارجی روبهرو است، بررسی دیدگاههای تصویرگرانی که تجربه حضور و موفقیت در عرصههای بینالمللی را دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. مریم محمودیمقدم در گفتوگو با ما از مهمترین چالشهای امروز تصویرگری، نسبت تصویر و متن در ادبیات کودک، جایگاه تصویرسازی ایرانی در مقایسه با نمونههای خارجی، استانداردهای جهانی و مسیر ورود علاقهمندان به این حرفه سخن گفته است.
محمودیمقدم در پاسخ به این پرسش که مهمترین چالش امروز تصویرگری چیست و آیا ملاحظات نظارتی دستوپای تصویرگران را بسته است، با تأکید بر تأثیر محدودیتها گفت: «بله، به نظرم تأثیر زیادی دارد؛ چون مدام تصویرگر در ذهنش به مانع میخورد.» او در ادامه کیفیت پایین چاپ را نیز از دیگر مشکلات این حوزه دانست و افزود: «کیفیت پایین چاپ نیز مؤثر است.»
این تصویرگر در پاسخ به پرسشی درباره حضور آثار ایرانی در مجامع بینالمللی توضیح داد که رقابت در سطح جهانی بیش از هر چیز به خلاقیت وابسته است. او گفت: «همان المانهایی که هر تصویرگری درگیرش است، ولی در سطحی بالاتر که تکراری نباشد؛ مثل ریتم، رنگ، ترکیببندی و ...»
محمودیمقدم در پاسخ به این پرسش که در ادبیات کودک و نوجوان، تصویر یا داستان نقش پررنگتری دارد، تأکید کرد که این دو را نمیتوان از یکدیگر جدا دانست. او گفت: «فکر میکنم ترکیب هر دو در کنار هم میتواند کودک را جذب کند. تصویرسازی میتواند مکمل یا حتی معکوسِ داستان باشد و در مجموع، هر دو یکدیگر را تکمیل کنند تا کلیتی جذاب برای کودک شکل بگیرد.»
او همچنین درباره تأثیر کیفیت تصویرسازی بر سرنوشت یک کتاب گفت اگرچه متن و تصویر مکمل یکدیگرند، اما ضعف تصویرگری میتواند به اثر آسیب بزند. محمودیمقدم تصریح کرد: «تصویرسازی سخیف میتواند تأثیر منفی بر داستان داشته باشد و حتی باعث شود کودک از خواندن آن امتناع کند.»
این تصویرگر در ارزیابی جایگاه تصویرگری ایرانی در مقایسه با نمونههای خارجی، به شرایط اقتصادی فعالان این حوزه اشاره کرد و گفت: «تصویرسازان داخلی، به دلیل فشار مالی، مجبور هستند بیشتر با انتشارات خارج از ایران کار کنند.» او البته تأکید کرد آمار دقیقی از سلیقه کودکان در اختیار ندارد، اما تجربه شخصیاش نشان میدهد که «پسر خودم تصویرسازیهای خارجی را بیشتر ترجیح میدهد.»
محمودیمقدم درباره شیوه تولید برخی کتابهای تصویری نیز توضیح داد که همیشه متن مقدم بر تصویر نیست. او با اشاره به تجربه شخصی خود گفت: «بله، تعدادی از همکارانم و خودم ابتدا تصویر را میکشیم و بعد برای آن داستان نوشته میشود.» او در عین حال افزود که ترجیح میدهد وارد حوزه نویسندگی نشود، زیرا خود را در آن متخصص نمیداند.
این تصویرگر در پایان، در پاسخ به پرسشی درباره مسیر ورود علاقهمندان به حرفه تصویرگری، بر اهمیت داشتن نمونهکار حرفهای تأکید کرد. او با اشاره به تجربه شخصی خود گفت: «من خودم با مجله شروع کردم و بعد سوشالمدیا باعث شد انتشارات به من ایمیل بدهد و سفارش کار بگیرم.» محمودیمقدم در ادامه به علاقهمندان توصیه کرد: «یا باید پورتفولیوی خوب داشته باشید و آن را برای انتشاراتها بفرستید، یا با ایجنت قرارداد ببندید تا او برایتان پروژه بگیرد.»
